Eneler güni

Eneler güni dünýäde dürli görnüşlerde bellenilýän eneligi hormatlaýan baýramçylykdyr. Birleşen Ştatlarda 2022-nji ýyldaky Eneler güni 8-nji maý, ýekşenbe güni bellenilýär. Eneler gününiň amerikan görnüşi Anna Jarwis tarapyndan 1908-nji ýylda döredildi we 1914-nji ýylda ABŞ-nyň resmi baýramçylygyna öwrüldi. Jarwis soňra baýramçylygyň täjirçilik taýdan ulanylmagyny ýazgardy we ömrüniň soňky bölegini ony senenamadan aýyrmaga synanyşdy. Senäler we baýramçylyklar dürli-dürli bolsa-da, Eneler güni däp boýunça enelere gül, otkrytka we beýleki sowgatlar gowşurmagy öz içine alýar.

HiEneler gününiň hekaýasy

Eneleriň we eneligiň dabaralarynyň kökleri şu wagta çenli uzap gidýärgadymy greklerwe rimliler ene hudaýlary Reýa we Kibela hormatyna baýramçylyklar geçirýärdiler, ýöne Eneler gününiň iň aýdyň häzirki zaman mysaly "Eneler ýekşenbesi" diýlip atlandyrylýan irki hristian baýramydyr.

Bir wagtlar Beýik Britaniýada we Ýewropanyň käbir ýerlerinde uly däp bolan bu baýramçylyk Beýik Oraza aýynyň dördünji ýekşenbesine gabat gelýärdi we aslynda ynanýanlaryň ýörite gulluk üçin öýleriniň golaýyndaky esasy ybadathana bolan "ene ybadathanasyna" gaýdyp gelýän wagty hökmünde kabul edilýärdi.

Wagtyň geçmegi bilen Eneler ýekşenbesi däbi has dünýewi baýramçylyk boldy we çagalar ejelerine güller we beýleki minnetdarlyk nyşanlaryny sowgat berdiler. Bu däp ahyrsoňy 1930-njy we 1940-njy ýyllarda Amerikanyň Eneler güni bilen birleşmezden öň meşhurlygyny ýitirdi.

Bilýärdiňizmi? Eneler gününde ýylyň beýleki günlerine garanyňda has köp telefon jaňlary edilýär. Eneler bilen geçirilýän bu baýramçylyk söhbetdeşlikleri köplenç telefon trafikiniň 37 göterime çenli ýokarlanmagyna sebäp bolýar.

Ann Riws Jarwis we Juliýa Ward Howe

Birleşen Ştatlarda bellenilýän Eneler gününiň kökleri XIX asyra degişli. Ondan öňki ýyllardaRaýat urşy, Ann Reeves Jarvis ofGünbatar Wirjiniýaýerli aýallara çagalaryna nähili ideg etmelidigini öwretmek üçin “Eneler güni iş klublaryny” döretmäge kömek etdi.

Bu klublar soňra ýurduň raýat urşy sebäpli bölünişikde galan sebitinde birleşdiriji güýje öwrüldi. 1868-nji ýylda Jarwis "Eneleriň dostluk güni" atly baýramçylygy gurnady, şonda eneler öňki Birleşik we Konfederasiýa esgerleri bilen bilelikde ýaraşygy goldamak üçin ýygnandylar.

Eneler gününiň başga bir başlangyjy abolisionist we suffragette tarapyndan geldiJulia Ward Howe1870-nji ýylda Hou eneleri dünýä parahatçylygyny goldamak üçin birleşmäge çagyrýan “Eneler güni jarnamasyny” ýazdy. 1873-nji ýylda Hou her ýylyň 2-nji iýunynda “Eneler gününiň” bellenilmegi üçin kampaniýa geçirdi.

Eneler gününiň beýleki irki pionerleriniň arasynda Juliet Calhoun Blakely bar, atemmililikAlbionda ýerli Eneler gününi geçirmek üçin ylham beren aktiwist,Miçigan, 1870-nji ýyllarda. Şol bir wagtyň özünde, Meri Towles Sasseen we Frank Hering dueti 19-njy asyryň ahyrynda we 20-nji asyryň başynda Eneler gününi guramak üçin işlediler. Käbirleri hatda Heringi "Eneler gününiň atasy" diýip atlandyrdylar.

Soňra bilenAnna Jarwis Eneler gününi milli baýramçylyk edýär、Jarvis Eneler Güniniň täjirçilik maksatly geçirilmegine garşy çykdy.

Dünýäde Eneler güni

Eneler gününiň görnüşleri bütin dünýäde bellenilse-de, däp-dessurlar ýurda baglylykda üýtgeýär. Mysal üçin, Taýlandda Eneler güni hemişe awgust aýynda häzirki şa zenan Sirikitiň doglan gününde bellenilýär.

Eneler gününiň başga bir alternatiw dabarasyny Efiopiýada geçirmek bolýar, bu ýerde maşgalalar her güýzde Antroşt baýramçylygynyň çäginde aýdym aýtmak we uly nahar iýmek üçin ýygnanýarlar. Bu baýramçylyk eneligi hormatlaýar.

Birleşen Ştatlarda Eneler güni enelere we beýleki aýallara sowgatlar we güller gowşurmak arkaly bellenilmegini dowam etdirýär we ol sarp edijileriň çykdajylary üçin iň uly baýramçylyklaryň birine öwrüldi. Maşgalalar şeýle hem enelere aşpezlik ýa-da öý işleriniň beýleki görnüşlerinden dynç almak üçin gün bermek arkaly belleýärler.

Käwagt Eneler güni syýasy ýa-da feminist işleri başlatmak üçin hem sene bolupdyr. 1968-nji ýyldaKoretta Skott King, aýalyMartin Lýuter King, kiçi, Eneler gününi çäkli aýallary we çagalary goldamak üçin ýöriş geçirmek üçin ulandy. 1970-nji ýyllarda zenan toparlary hem bu baýramçylygy deň hukuklara we çagalara ideg etmek hyzmatlaryna elýeterlilige zerurlygy nygtamak üçin ulandylar.

Ahyrsoňy, Ovida topary ähli eneleriň ajaýyp Eneler gününi gutlaýar!